ГалоўнаяНавіныНавіны бібліятэк
“І сэрцам песню праспяваць…”
Маладыя мастакі ў пошуках сябе: у бібліятэцы адкрылася выстаўка “Хто я?”

“Я не адчуваю віны за тое, што мне лёгка”, – Андрэй Горват. Вялікае інтэрв’ю

“Я не адчуваю віны за тое, што мне лёгка”, – Андрэй Горват. Вялікае інтэрв’ю
Іншыя навіны

Першая размова з аўтарам “Радзіва Прудок” пасля выхаду яго другой кнігі “Прэм’ера”. Уся праўда пра казу, жанчын, кайф і літаратурныя прэміі ад Андрэя Горвата.

Хто такі Андрэй Горват?

  • Пераехаў з Мінска ў вёску на Палессі і напісаў пра гэта кнігу “Радзіва Прудок”.
  • У 2018-м у Купалаўскім тэатры паставілі па ёй п’есу, дзе ёсць пра тое, як Горват працаваў у тэатры дворнікам (гэта рэальны факт).
  • Лічыцца паспяховым пісьменнікам з агульным накладам першай кнігі ў 8 тысяч асобнікаў (так, гэта многа).
  • СМІ зрабілі навіну з таго, што ён не напісаў у фэйсбуку пра выхад сваёй другой кнігі “Прэм’ера”.
  • “Прэм’еру” можна купіць толькі ў пэўных месцах: “Акадэмкніга”, каса Купалаўскага тэатра, Symbal.by, “Галіяфы”.

“З Андрусікам Іванавічам атаясамліваць сябе не хачу”

– Вы па-ранейшаму жывяце ў Прудку?

– Гэта мой дом проста, ужо не арт-аб’ект для фэйсбуку. Мой дом, пра які я ўжо не хачу лішні раз расказваць. Я ўжо для сябе яго берагу.

– Якія там навіны?

– Там адбываецца зіма, і больш там нічога не адбываецца. Зімой усе людзі становяцца грыбамі. Яны проста сядзяць на адным месцы і чакаюць, калі настане вясна.

– Не можа быць. Няўжо няма аніякай працы?

– Нешта ходзяць, працуюць. Але гэта ўсё роўна такое... вечнасць, якая ў белым снезе, здаецца, ніколі не скончыцца. Але яна хутка скончыцца. І ўсе гэта ведаюць, таму няма ніякай дэпрэсіі, проста трэба перажыць гэтую зіму. Зімой усё спыняецца, я не люблю зіму. Таму я збягаю ад апошняга месяца зімы. Збягаю адсюль.

– А што стала з казой?

– Гэта такое важнае пытанне?

– Канечне!

– Я нядаўна нешта згадаў пра казу, і мне не верыцца, што гэта было маім жыццём. Для мяне гэта настолькі частка літаратурнай фантазіі ўжо, што я не атаясамліваю чамусьці з сабой, са сваім мінулым. Каза – калі наўпрост адказваць, я яе проста аддаў іншаму чалавеку. Я не ведаю, што з ёй, я забараніў мне пастаўляць інфармацыю пра казу. Можа, з ёй усё добра, можа, нядобра, я не хачу ведаць.

Gorvat-1.jpg

– Але вы ўсё яшчэ жывяце па сялянскай праграме? Залежыце ад сезонаў, надвор’я?

– Я максімальна спрабую гэта паламаць. Я не хачу сялянскай праграмы. Я вельмі люблю вёску як вобраз – архаічную беларускую вёску са штодзённымі клопатамі. Але я таксама пажыў у такім рэжыме, і не да канца гэта маё месца. Цяпер для мяне мой дом – гэта такая бурбалка ў Прудку, адасобленая ад вясковага жыцця. І я наўмысна ствараю для сябе такія ўмовы, якія не абумоўлены месцазнаходжаннем, а проста камфортныя для мяне ў любым месцы.

Учора я быў у Прудку, паслязаўтра я буду ў Парыжы, і гэта нічога не значыць. І там, і там мне проста будзе клёва.

– Герой вашай першай кнігі “Радзіва Прудок” фактычна знаходзіць сябе. Такі чалавек, які вярнуўся да нейкага нуля, вярнуўся, як любяць пісаць у класічнай беларускай літаратуры, “да каранёў”, і ён супаў прынамсі са сваім асяроддзем, калі не з сабой. І раптам з’яўляецца другая кніга – “Прэм’ера” – у іншым асяроддзі, гарадскім, артыстычным, тэатральным, штучным. І аўтар, персанаж кажа: “Я не разумею, хто я, я не разумею, што адбываецца”. Ёсць гэты пераход?

– Праблема “Радзіва” ў тым, што не я адзін яе аўтар. Гэта суаўтарства з усім фэйсбукам. Я фактычна быў інструментам стварэння вобраза Андрусіка Іванавіча, я яго запісваў. Я толькі даваў нейкія факты, падзеі, а ён ствараўся супольна, гэта калектыўная творчасць абсалютна.

Таму ў нейкі момант у мяне ўзнік канфлікт: я не хачу гэтага героя атаясамліваць з сабой. Я хачу з кімсьці сябе атаясамліваць, з нейкім літаратурным alter ego, але вось з Андрусікам Іванавічам не хачу. Гэты канфлікт быў даўно. Яшчэ на стадыі, калі “Радзіва” рыхтавалася да друку. Але цяпер я яго паспрабаваў неяк аформіць.

– А што не так з Андрусікам Іванавічам? Такі мілы чалавек.

– Не, ён вельмі круты. Многія казалі, што ён так шмат любуецца сабой, ён такі самазакаханы. Але фактычна гэта астатнія любаваліся ім, я толькі перадаваў гэта. Я таксама любаваўся ім. Але мне ж хочацца ад свайго імя рабіць.

Персанаж “Прудка” ў многім лепшы за мяне, ён больш вясёлы, кампанейскі, адкрыты, рамантычны. Больш узнёслы, паэтычны. Я не такі. Я зануда. Лепей быць сабой, чым гэтую прыгожую маску насіць.

Gorvat-2.jpg

– Вы падключылі такую колькасць людзей да сваёй творчасці. Яны адчуваюць, што маюць у пэўным сэнсе права на гэтую кнігу, на гэтага героя вось гэтай сваёй любоўю, грашыма, якімі яны падтрымлівалі выданне. І чакаюць ад вас працягу.

– Ну так, show must go on. І многіх я расчараваў. Я нават наўмысна гэта рабіў. Эфект ад “Прэм’еры” я ведаў загадзя. Тое, што адбываецца цяпер, мяне абсалютна не здзіўляе. Для мяне гэта абсалютна прадказальна і нармальна. Але мне патрэбна гэтая свабода, свабода ад натоўпу, ад патрабаванняў да мяне. Мне прасцей, калі ад мяне ніхто нічога не чакае.

– Давайце тады вернемся ў фэйсбук, з якога вы ўрачыста сышлі. Чаму?

– Ну чаму ўрачыста, я спакойна сышоў. “Урачыста” – гэта ўжо такая журналісцкая перапрацовачка, калі гэта зрабілі навіной. Я працаваў над кнігай, мне трэба было адарвацца ад фэйсбучнай матрыцы і трошкі пабыць у сваёй асабістай цішыні. Прычын многа, чаму я сышоў з фэйсбуку. Кожны дзень магу іншую прычыну назваць. Калі мы будзем запісваць па інтэрв’ю ў дзень, то гэта будуць вельмі розныя інтэрв’ю.

– Але вярнуліся вы ў фэйсбук дзеля новай кнігі?

– Калі я вярнуўся, я пару дзён задаваў сабе пытанне – навошта. Ну вось трэба напісаць які-небудзь пост, а пра што пісаць? Большасць тэм – я думаю, што без майго меркавання, маіх тэкстаў усё нармальна працуе, жыве, адбываецца.

Я ў фэйсбуку быў заўсёды, але ў пазіцыі назіральніка. На тым этапе мяне гэта задавальняла. Няма адчування патрэбы выказвацца там публічна. Цяпер фэйсбук – ну няхай будзе, тыпу такога.

“Не трэба бабулі купляць «Прэм’еру»”

– Вы калісьці ў адным з інтэрв’ю казалі, што самы вялікі для вас страх – гэта тое, што другая кніга не атрымаецца.

– Я такое казаў?

– Так, у інтэрв’ю Tut.by. Магу вам нават цытату паказаць.

– Ну, магчыма, на той момант. Увогуле я не лічу “Прэм’еру” другой кнігай. Для мяне гэта першая з паловай кніга. Такая майстэрня, фабрыка, дзе я набіваю сабе новую руку. Другая можа быць для мяне яшчэ наперадзе. А можа і не.

Другая кніга пачыналася з вандроўкі, і яна ўжо была напісана ў такім стылі "Рома едзе", але як бы мог напісаць Рома, калі б ён жыў у Прудку і пісаў як Горват. Фактычна такі самы тэмп, настрой падарожны, але ў маім “прудкоўскім” стылі, як у “Радзіве”.

Gorvat-3.jpg

Яна ўжо была гатовая, каб здаваць яе рэдактару, але мне неяк не было цікава з ёй працаваць далей, выдаваць. Бо я адчуваў, што гэта амаль тое ж самае, проста на іншую тэму. У гэты момант здарылася прэм’ера спектакля па “Радзіве Прудок”. Я тады прыехаў на прэм’еру, мяне торкнула гэтая атмасфера, гэтая тэатральшчына. Я ў нейкую матрыцу такую трапіў, і мне захацелася тэатр прынесці ў кнігу.

У дзень прэм’еры спектакля я прыдумаў увесці яшчэ дадатковую лінію. Потым вярнуўся дадому і стаў упісваць яе ў той тэкст, які ўжо быў. І ў выніку гэтая лінія стала такой вялікай па памеры, што выцесніла ўсю маю вандроўку. Кніга цалкам перабудавалася на новы манер.

Многія кажуць, што гэта кніга пра пастаноўку спектакля “Радзіва Прудок”. Але гэта абсалютна не так. Я не быў на ніводнай рэпетыцыі. Я не ведаю тэатральнай кухні. Гэта – хутчэй тое, што я хачу ведаць. Я свае фантазіі нейкія ўпісаў у тэкст.

– Колькі разоў вы адчувалі, што вы ў матрыцы?

– Апошнія паўгода гэта было, пакуль я працаваў над “Прэм’ерай”. Там усё збілася. Я перастаў адчуваць, што кніга, што ўжо насамрэч адбылося, што яшчэ адбудзецца. Паслядоўнасць часавая збілася. З кнігі падзеі перацякалі ў жыццё, з жыцця – у кнігу.

І кніга дагэтуль яшчэ адбываецца. І я б сказаў, што цяпер нашмат цікавей, чым яно засталося ў кнізе. Сюжэт, героі выйшлі за межы кнігі. Героі выйшлі ў фэйсбук і пачалі рэплікамі з кнігі расказваць нейкія свае ўражанні. Мне за гэтым забаўна назіраць.

– А тое, што вы напісалі кнігу пра рэальных людзей, – як яны да гэтага паставіліся? Гэта ўжо ваш не першы досвед, і вам ужо ў Прудку маглі ўламіць за тое, што вы панапісвалі. А ў Купалаўскім была больш інтэлігентная рэакцыя?

– Там абсалютна ўсе героі рэальныя, проста рэальнасць многіх я схаваў за іншымі імёнамі. Мне не хацелася, каб гэта была такая дакументальная кніга. Для эфекту, што тут ёсць момант нейкай хворай фантазіі аўтара, я многіх герояў замяніў на псеўданімы. Напрыклад, Малчанаў стаў Крычалавым, а Бабкова стала Дзядковай.

Сапраўдныя імёны я захаваў нямногім людзям. Гэта такая сувязь з рэальнасцю. Перад тым як я апублікаваў кнігу, я даў пачытаць Падаляку (Раман Падаляка – рэжысёр спектакля) і Зую (Міхаіл Зуй – выканаўца галоўнай ролі), каб яны сказалі, подпіс паставілі, што даюць дабро на выкарыстанне свайго імя. У Пінігіна (Мікалай Пінігін – галоўны рэжысёр Купалаўскага тэатра) я не пытаў дазволу, і мне было вельмі страшна яго рэакцыі дачакацца. Таму што там для мяне было 50 на 50: альбо ён успрыме гэта з гумарам, альбо яго гэта зачэпіць, бо я трошкі неахайна з яго вобразам абышоўся.

Gorvat-4.jpg

– І як?

– Мы пакуль не бачыліся. Да мяне даходзілі рэакцыі. Канкрэтнага наезду на мяне не было.

– З’явіліся ў вас ворагі ў літаратурным асяроддзі? Хто вас найбольш не любіць?

– Ну, вы, можа, ведаеце больш за мяне. Мяне многа хто не любіць. Я не хачу засяроджвацца на гэтым пытанні, таму што гэта не мая гісторыя, гэта іх гісторыя.

Унутрынацыянальныя літаратурныя працэсы мяне не цікавяць: хто там з кім пасварыўся, чаму.

– Гэта тое, што вы называеце літаратурным працэсам?

– А ў нас гэта так і ёсць. Людзі радуюцца, што раз гэта адбываецца, то, значыць, гэта жывая літаратура нацыянальная. Звязваюць са сваркамі жывасць.

– Які крытычны водгук вас найбольш пакрыўдзіў?

– Апошнім часам мяне ўжо нішто не крыўдзіць. Гэта было на пачатку, калі ўся гэтая адбывалася валтузня вакол “Радзіва”. Тады мяне штосьці крыўдзіла. Я вельмі блізка прымаў да сэрца многія водгукі. Нават яшчэ да “Радзіва”, калі я быў толькі такой фэйсбучнай асобай і чытаў нейкія каментары ў “Нашай Ніве” пад маімі тэкстамі, якія мяне маглі вельмі пакрыўдзіць, і я мог блізка да галавы гэта ўзяць. Але потым да гэтага прывыкаеш проста ўжо.

– Вы сказалі, што ў вас няма любімых кніг, але, можа, за апошні час з’явілася нейкая кніга, якую вы лічыце цікавай? Апроч вашай?

– Чаму вы лічыце, што я сваю кнігу лічу цікавай? Калі размова пра “Прэм’еру”, я нідзе нічога не заяўляў пра гэтую кнігу.

Gorvat-5.jpg

– І вас адразу абвінавацілі ў тым, што вы наўмысна гэта зрабілі, каб прыцягнуць увагу.

– Ну гэта ж было чакана. Пачаліся пошукі схаваных маркетынгавых схем. Я спадзяваўся, што ўсё адбудзецца трошкі інакш. Я выдаваў кнігу так таемна не для таго, каб інтрыгу стварыць. Я разумеў, што гэта кніга для іншага чытача, чым “Радзіва”. Гэта не “Радзіва”. Я не хацеў падмануць людзей проста, якія чыста на прозвішча кінуцца скупляць гэтыя ўсе асобнікі. Таму я хацеў, каб спачатку гэтая кніга распаўзлася па калялітаратурных колах, каб крытыкі напісалі рэцэнзіі, сказалі: “Хлопцы, гэта не «Радзіва»”. Гэта зусім іншая кніга.

Вы пыталіся пра самую балючую крытыку. У мяне самая балючая крытыка была – гэта паведамленні ў твітары, што “я купіў сваёй бабулі пад ёлачку гэтую «Прэм’еру»”. І я ўявіў гэтую бабулю, якая атрымала “Прэм’еру”. І вось гэта для мяне, ну праўда, мне так сорамна... што я не папярэдзіў, што не трэба бабулі купляць “Прэм’еру”. Ну, што расчароўваю проста простых людзей. Ладна, калі гэта размовы ў літаратурных колах. Людзі хочуць расчароўвацца там з розных прычын. А вось проста чытача, які проста палюбіў мяне за штосьці, мне яго балюча расчароўваць. Хацелася папярэдзіць.

“Прэміі мне ніякія не сімпатычныя – ані прэзідэнцкая, ані незалежная”

– А калі б вашай кнізе далі прэзідэнцкую прэмію?

– У нас ёсць такая прэмія?

– Так, ёсць.

– Па-першае, гэта ж немагчыма, вы ж разумееце.

– Ну чаму? Алкагалізм – гэта страшная праблема ў вёсцы. Крымінал, які здзяйсняюць людзі, хворыя на алкагалізм, – страшная праблема. Беспрацоўе і такая іканічная беднасць у XXI стагоддзі моцна ўражваюць. У вашай кнізе гэтага няма. У вашай кнізе добрая для ўсіх вёска, пра якую прыемна прачытаць тым, хто сядзіць у фэйсбуку. У вас кніга, якую можна пакласці на стол старшыні нараўлянскай ці калінкавіцкай адміністрацыі, і яны скажуць: “Маладзец наш хлапец з Прудка, чэсную кніжку напісаў”.

– Так і было. Мая кніжка ў Калінкавічах добра зайшла ў кіраўнікоў, старшыняў. У маёй кнізе ёсць і алкагалізм, і ўсё на свеце. Проста я на гэтым не засяроджваўся, мяне больш цікавіла зусім іншае. Гэта проста фонам. Не тое што я не люблю пра гэта расказваць, проста не люблю ўсю гэтую бытавую чарнуху такую. Мне гэта нецікава як арт-аб’ект нейкі. Як журналіст – магчыма. Мастацкі тэкст я не хачу на такім матэрыяле рабіць.

Gorvat-6.jpg

– Дык што б вы рабілі, калі б прэзідэнт даў вам прэмію асабіста? Трэба было б ехаць у палац, паціскаць руку? Гэта вельмі горватаўскі сюжэт.

– Асобнік “Радзіва” трапіў у Прэзідэнцкую бібліятэку. Гэта я ведаю, бо супрацоўніца падыходзіла да мяне падпісаць для прэзідэнцкай бібліятэкі. Я там зрабіў памылку ў подпісе, за якую мне сорамна. Па слоўніку потым праверыў, што я памыліўся.

Не ведаю, гэта складана. З аднаго боку, гэта нібыта нармальная сітуацыя. Для нармальнай краіны так і павінна быць. Таму гэтая нармальнасць – яна збівае, каб фантазіраваць на гэтую тэму.

Увогуле да прэмій я стаўлюся вельмі скептычна і абыякава. Калі б можна было, я б забараніў нават разглядаць усё, што я пішу, у якасці матэрыялу для прэмій. Але не ўсё ад мяне залежыць, не магу забараніць намінаваць на прэмію.

– А калі гэта грашовая прэмія?

– Гэта вельмі дорага абыходзіцца. Я ў любым выпадку заплачу больш нерваў і спакою, чым гэтыя грошы атрымаю. Для мяне гэта непрыемныя грошы.

Прэмія – гэта не толькі грошы, але і нейкае прызнанне поспеху. Але ў выніку яно так пераліваецца з абразамі і абмяркоўваннямі не вельмі прыемнымі, што за прызнанне гэта лічыць складана.

У мяне ёсць адна мая любімая прэмія, якую я атрымаў. Гэта прэмія ад Адама Глобуса. Суб’ектыўная. Мне вельмі даспадобы яго манера выдаваць прэміі. Калі яму задаюць пытанне “чаму”, ён кажа: “Я так захацеў”. Я абажаю такі суб’ектыўны падыход. У астатніх прэміях ёсць складнік, што трэба “аб’ектыўна” ацаніць. Ёсць канкурэнтная барацьба за прэмію, якая большая за гэтыя грошы. Яны таго не вартыя, каб весці размовы пра гэта ўсё.

Прэмія – гэта не толькі грошы, але і нейкае прызнанне поспеху. Але ў выніку яно так пераліваецца з абразамі і абмяркоўваннямі не вельмі прыемнымі, што за прызнанне гэта лічыць складана.

Таму прэміі мне не сімпатычныя ніякія – ані прэзідэнцкая, ані незалежная. Як прыярытэт у мяне не стаіць. Калі можна, я вельмі прашу не мець мяне на ўвазе, калі размова пра прэмію. Ад мяне гэта не залежыць, але я б хацеў не сутыкацца з гэтымі пытаннямі. Крытыкаваць я таксама не хачу, я проста не хачу сутыкацца ўвогуле.

Gorvat-7.jpgПсіхатэрапеўтка мне казала: “Андрэй, гаварыце ад свайго імя”

– Я вам паспрабавала задаць столькі пытанняў на “паразважаць над лёсам Бацькаўшчыны”, але ў мяне ўражанне, што вы гатовыя гаварыць толькі пра сябе?

– Паслухайце, у мяне ёсць такі пункцік, як адказнасць за тое, пра што я гавару. Я не магу гаварыць за іншага, магу гаварыць за сябе. У мяне быў перыяд, калі я два гады праседзеў у крэсле ў псіхатэрапеўта. Псіхатэрапеўтка мне казала: “Андрэй, гаварыце ад свайго імя, не кажыце за вашу жонку”. Таму я навучыўся толькі пра сябе і ад сябе, я не магу сказаць, чаму той ці іншы чалавек робіць так ці інакш. Я магу пра яго расказаць, калі я яго праганю праз сябе, калі пастаўлю сябе на яго месца, пагляджу на свет яго вачыма. Тады я змагу яго зразумець. Але гэта ўсё роўна атрымаецца, нібыта я пра сябе распавядаю. Так.

– Псіхатэрапеўтка вам дапамагла?

– У выніку псіхатэрапіі я многа чаго разумею. Разумею матывацыю сваіх паводзінаў, страхаў і гэтак далей. Мне гэта дапамагае.

– Гэта дорага каштавала?

– Ох, дорага, але можна было дазволіць.

– І вам гэта было неабходна?

– Так.

– І гэта было звязана з разводам?

– У нейкай ступені так. У мяне харошыя вельмі ўзаемаадносіны з былой жонкай, цывілізаваныя, як кажуць.

У мяне ёсць свае хібы, ёсць свае праблемы. У мяне былі няпростыя ўзаемаадносіны з бацькам. Яны ў мяне не склаліся ў свой час. Мне не хапала бацькі. Мне яго было мала. І мой пераезд у Прудок быў абумоўлены спробай зразумець яго, знайсці яго, бо гэта хата, у якой ён нарадзіўся. Я нібы шукаў яго там, трошкі хаваў за размовамі пра дзядоў-бабуль, але гэта фактычна была патрэба ў бацьку. І гэта схаванае ў “Радзіве”, тое, што я не прапісваў. Можа, падсвядома я да апошняга моманту гэтага не ўсведамляў, ужо постфактум зразумеў.

Gorvat-8.jpg

– Ён працаваў шмат?

– Ён быў начальнікам РАУС. І калі я пачынаю згадваць, то ён мяне і на работу браў, і на рыбалку браў, і ў грыбы мы там ходзім. Нібыта ўсё гэта ёсць, і лісты я чытаю сямейныя, калі ён кудысці з’язджаў у камандзіроўку, пытаўся ў мамы, які памер абутку ў Андрэйкі, каб купіць сандалікі. Усё гэта ёсць, але я не разумею, чаму я гэтага ўсяго не помню. Чаму мне здаецца, што яго і не было. Але ён быў, і я ганарыўся ім. Я помню гэты момант, калі я дазнаўся, што мой бацька – начальнік міліцыі. Я гэта ўцяміў, і мне стала гэта важна.

“Мне не падабаецца вобраз «жанчына-мама»”

– Раскажыце пра свой Парыж. Адкуль у вас любоў да турыстычнага і тысячы мільёнаў разоў апетага месца?

– Папраўдзе, калі я толькі ехаў у гэтую сваю вандроўку па еўрапейскіх краінах, Парыж быў найменш прыярытэтным месцам. Такое несупадзенне з “Прэм’ерай”. Калі ў кнізе гэта такая Мекка, куды герой імкнецца, то ў маёй рэальнай кнізе я туды не імкнуўся, гэта было проста адным з пунктаў. Я таксама думаў, што гэта раскручаны, заюзаны брэнд, нічога асаблівага там я для сябе не знайду. Проста паставіць галачку, што я быў у Парыжы. Я нават напачатку думаў, што калі буду ў Парыжы, не буду спецыяльна шукаць вядомыя месцы кшталту Эйфелевай вежы, Нотр-Дама і падобнага.

Уключыўся ўнутраны скептык, які адрынаў Парыж. Але калі я туды трапіў, гэты скептык памёр вельмі хутка ў канвульсіях і выпусціў рамантыка, які закахаўся ў Парыж на векі вечныя. Мая ўнутраная мелодыя супала з мелодыяй Парыжа. На ўзроўні рытму горада, яго гуку, яго эмоцый. У мяне абсалютнае супадзенне атрымоўвалася.

Калі я там пражыў тыдзень, у мяне з’явілася вялікае жаданне што-небудзь рабіць у Парыжы. Мне захацелася быць якім-небудзь вінцікам-шпунцікам у гэтай сістэме. Якую-небудзь работу выконваць там, а не проста хадзіць. І я тады знайшоў сабе лаўку на адным бульвары і прыдумаў, што гэта будзе мой офіс, я буду прыходзіць і пісаць там тэксты ў нататніку. І што людзі, якія жывуць там побач у дамах, яны прывыкнуць да мяне, і гэта будзе, калі жыхары да чагосьці прывыкаюць, то я для іх стану часткай Парыжа. Але для рэалізацыі майго плана не хапіла дзён.

Gorvat-9.jpg

– А што там напісалася?

– У Парыжы? У Парыжы былі з кнігі “Прэм’ера” эпізод пра пяць хвілін, калі герой і гераіня не маглі сустрэцца ў адной кватэры, таму што спалі па чарзе. Многае, што нікуды не трапіла, ані ў кнігу, ані ў фэйсбук, многа было напісана ў Парыжы.

– Тое, што герой і гераіня не могуць сустрэцца, неяк характарызуе вашыя стасункі з жанчынамі?

– Вось куды вы пайшлі.

– Вам для шчасця трэба, каб было каханне?

– Думаю, што на дадзены момант – не. У мяне няма такой патрэбы. Больш за тое, калі я толькі пераязджаў у Прудок, у мяне было ў планах завесці сям’ю. Я вельмі хацеў сям’ю. Такую сапраўдную, з рытуаламі, з пажаданнямі “дабранач”, са святамі агульнымі. То бок нейкай сямейнай гэтай атмасферы хацелася.

Я калі рабіў рамонт, будаваў хату сваю, то планаваў, што гэта будзе спальня “наша”. Гэта будзе для дзяцей прастора харошая. Але потым неяк прыжыўся ўва мне гэты адзіночка. І не захацеў ён разбураць сябе.

Мне цяпер цяжка дзяліць адну прастору з кімсьці. Я не ўяўляю, што такое дзяліць разам ложак кожную ноч. Для мяне гэта цесна занадта. Мне патрэбна персанальная мая прастора. Калі не мае рэчы расстаўленыя па доме, мяне гэта напружвае. Я пачынаю чакаць, калі чалавек з’едзе, каб расставіць свае рэчы на свае месцы.

Гэта складаны выпадак. Я, напэўна, ужо не магу з адным чалавекам і выключаю для сябе магчымасць сямейнага жыцця. Прынамсі на гэтым этапе.

Gorvat-10.jpg

– А калі дачка Вара да вас прыязджае?

– Там ужо склаліся такія стасункі, так. Я яе забіраю на кожныя канікулы, у тым ліку і на ўсё лета. У яе ёсць месца для яе ў доме. Ну, яна – так, яна змагла. Больш я нічога не хачу.

– Якія дзяўчаты вам падабаюцца?

– Паспрабую адказаць на гэтае няпростае інтымнае пытанне. Мне ў стасунках з жанчынамі вельмі не падабаецца тып “жанчына-мама”. Я не люблю, калі я станаўлюся аб’ектам яе любові мацярынскай, калі мяне пачынаюць даглядаць.

Напэўна, каб нейкі вобраз акрэсліць, то гэта словамі – крохкае штосьці такое, лёгкае, дасканалае. Штосьці, дзе адсутнічае сіла, нейкая моц. У чым ёсць лёгкасць і палёт.

“У нас ва ўсіх ёсць комплекс віны, калі мы шчаслівыя. І гэта няправільна”

– Адкуль у вас такое выдатнае пачуццё гумару?

– Я не комік. Але я вельмі люблю вясёлых людзей. Калі мяне папрасіць назваць любімых акцёраў, я назаву абавязкова вясёлых людзей на экране. Кшталту Джыма Кэры, альбо ёсць такая мая любімая Фіёна Гардон. Яе ніхто не ведае. Гэта актрыса, якая здымаецца ў бельгійска-францускіх фільмах, абсалютна абсурдных. Яна вельмі смешная, я яе абажаю.

Я кіно люблю больш за літаратуру. Я абсалютна ўсё люблю глядзець. У мяне быў перыяд, калі я глядзеў аднаго Феліні. Я абажаю фільмы Кіры Муратавай. Гэта супадзенне нейкае з тым, што ўва мне. Харошую класіку люблю кшталту Хічкока.

Мой самы любімы фільм вельмі просты – “Сад”, славацкага рэжысёра Марціна Шуліка. Такая прыпавесць, вельмі прыгожа зробленая. Даволі просты і не прэтэндуе на асаблівую ўвагу, але для мяне пакуль ніхто не зрабіў лепей за гэты фільм.

Gorvat-11.jpg

– Вы верыце ў Бога?

– Калі навальніца, то я веру. А калі бязветрана, то пачынаю сумнявацца. Я не антырэлігійны прапаведнік, але да рэлігіі ў мяне стаўленне як да культурнага коду. Для мяне рэлігія – гэта культура. У мяне дома вісіць абраз Дзевы Марыі, які мая бабуля прывезла. І для мяне гэта каштоўная рэч менавіта таму, што гэта бабуля прывезла, і гэта важны аб’ект у любой хаце традыцыйнай.

– Будучыня вас натхняе ці палохае?

– Я паслязаўтра палячу ўпершыню на самалёце – і баюся, што мая будучыня скончыцца на гэтым.

– Баіцеся ляцець на самалёце?

– У мяне аэрафобія, я баюся залезці на дах сваёй хаты. У мяне быў перыяд, калі я пераадолеў гэты страх. Я пра гэта нават радасна пісаў у фэйсбуку, што “ўра, я на любой вышыні магу быць сабой”. Але гэта быў эфект аднаго дня. Цяпер я зноў баюся вышыні.

Я палячу ў Парыж, там пабуду некалькі дзён. А потым буду вяртацца аўтобусамі і затрымаюся ў Празе да канца зімы.

Мне проста хочацца на месяц куды-небудзь з’ехаць, пераключыцца, мне патрэбна змяніць дэкарацыі. І люты – найлепшы месяц для гэтага. Дома ўсё роўна няма чаго рабіць. Такі мёртвы сезон. Гэта час, які тут я губляю, магу яго выкарыстаць лепш.

– Будзеце пісаць?

– Калі захочацца, буду. Спецыяльна не планую.

Gorvat-12.jpg

– У вас няма аніякіх абавязкаў ні перад кім?

– Я не ведаю, хто быў лепшы псіхатэрапеўт, мая псіхатэрапеўтка Лера ці Аляксандра Дынько.

– Гэта вельмі лёгкае жыццё – вось так зняцца і некалькі тыдняў правесці ў гарадах, пра якія іншыя людзі толькі мараць.

– Квіток у Парыж каштуе 35 еўра па акцыі нашай дарагой айчыннай кампаніі. Гэта вельмі танна, і любы чалавек можа сабе гэта дазволіць. Але ў нас ва ўсіх ёсьць комплекс віны, калі мы шчасьлівыя. І гэта няправільна. Гэта камуністычнае штосьці такое, што мы мусім пакутаваць, “укалываць” і не дазваляць сабе лёгкага жыцця. А я сабе дазваляю лёгкае жыццё. Для мяне прыярытэт – кайф. Не наркотык, а атрымоўваць кайф ад жыцця.

У нас ва ўсіх ёсць комплекс віны, калі мы шчаслівыя. І гэта няправільна.

Тое ж самае ў тэкстах сваіх. Я не мяняю стыль сваіх тэкстаў таму, што мне хтосьці штосьці сказаў ці параіў. Я раблю гэта, таму што мне цікава працаваць у новым стылі, іншым зусім. Я раблю таму, што мне нецікава доўга, нудна рабіць адно і тое ж, генераваць адзін і той жа прадукт. Я люблю змены.

– Як жа тады закладзенае ў нацыянальны код жаданне і абавязак гараваць? Гэта было да камуністаў.

– Я не адчуваю віны за тое, што мне лёгка. Я імкнуся да лёгкасці, да камфорту. Пры гэтым у мяне даволі высокія патрабаванні да сябе. Гэта не значыць усёдазволенасць. У мяне ёсць шмат забаронаў у адносінах з людзьмі, у паводзінах, у публічным пазіцыянаванні сябе. Але ўсё роўна я стараюся, каб калі выключыць усё забароненае, было кайфова.

– Што яшчэ робіць вам кайфова?

– Я люблю новае, асабліва апошнім часам. Люблю ламаць сам сябе ў некаторых момантах. Што для мяне ўсталявалася, што я безагаворачна прымаю, узяць і хакнуць. Вось гэта я люблю.

– І што яшчэ апошнім часам хакнулі?

– Кніга тая ж, “Прэм’ера”. Жоўтыя штаны купіў. Хоць ніколі не любіў жоўтага колеру.

Гутарыла Аляксандра Дынько.

Крыніца: Радыё Свабода

Навіны

У Маскве адкрылася выстаўка “Сімяон, сын Полацка”

13 Сне 2019

12 снежня ў Дзелавым і культурным комплексе Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі адкрылася кніжна-ілюстрацыйная выстаўка “Сімяон, сын Полацка”, прысвечаная 390-годдзю з дня нараджэння дзяржаўнага, царкоўнага і культурнага дзеяча Беларусі і Расіі.

Кніжныя выстаўкі

“Школа даследчыка” навучыць, дзе і як шукаць літаратуру

13 Сне 2019

Нацыянальная бібліятэка Беларусі валодае шырокім спектрам электронных інфармацыйных рэсурсаў, якія адлюстроўваюць не толькі нашы фонды і фонды іншых бібліятэк, але і дзясяткі мільёнаў лепшых сусветных публікацый з ліцэнзійных баз даных.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Доўгая дарога да дома Караткевіча

13 Сне 2019

Адзін з найзначнейшых юбілеяў, якія будуць адзначацца ў надыходзячым 2020-м — 90-годдзе з дня нараджэння Уладзіміра Караткевіча. Як налета збіраюцца ўшанаваць памяць аб славутым земляку на ягонай малой радзіме — пакрысе высвятляецца ўжо сёння.

Навіны бібліятэк

Статус гісторыка-культурнай каштоўнасці атрымае феномен “Паўлінкі” Купалаўскага тэатра

12 Сне 2019

Статус гісторыка-культурнай каштоўнасці атрымае тэатральны феномен спектакля “Паўлінка” Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы. Такую прапанову сёння падтрымаў Беларускі рэспубліканскі навукова-метадычны савет па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры, паведамілі ў Мінкульце.

Навіны бібліятэк

Пра беларускіх ілюстратараў, якія прысвяцілі талент Яе Вялікасці Кнізе

11 Сне 2019

“Я не самотны, я кнігу маю…” – невыпадкова радок з верша Максіма Багдановіча прагучаў на ўрачыстай прэзентацыі кнігі журналіста Вольгі Паўлючэнкі “Малюнак пад кніжнай вокладкай”, якая адбылася 10 снежня ў бібліятэцы.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

111