ГалоўнаяНавіныНавіны бібліятэк
Да 100-годдзя з дня нараджэння ветэрана Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Варвары Міронаўны Сіленка
Віншуем з 80-гадовым юбілеем ветэрана Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Ганну Маісееўну Салаўёву!

Як Багдановіч “Вянок” рэкламаваў: знойдзены невядомы тэкст класіка

Як Багдановіч “Вянок” рэкламаваў: знойдзены невядомы тэкст класіка
Іншыя навіны

Калі жыццё і творчасць аднаго творцы – дамінанты напрамак вашых даследаванняў, зварот да іншых імён і тэм абавязкова будзе трымаць у полі зроку асноўны “аб’ект” увагі. Так сталася і з архіўнымі росшукамі аўтара гэтых радкоў.

На старонках сёлетняга “ЛіМа” было надрукавана некалькі артыкулаў, прысвечаных Альфонсу Петрашкевічу. У пачатку ХХ ст. – амаль канкурэнту Максіма Багдановіча, а потым незаслужана забытаму паэту. Этапнай працай стала выяўленне ўсіх яго мастацкіх тэкстаў на старонках газеты “Беларус” (1913–1915), што выдавалася ў Вільні лацінскай графікай. Спакваля ў асобны сшытак пераносіліся паэтычныя, празаічныя творы, падпісаныя рознымі псеўданімамі, а таксама каларытныя допісы пра падзеі ў родным Крайску (Вілейскі павет) і яго ваколіцах.

Асаблівую ўвагу прыцягнула рубрыка на апошняй старонцы выдання – “Свая пошта”. Тут змешчаны кароценькія адказы на запыты аўтараў, лаканічныя характарыстыкі дасланых рукапісаў. У дачыненні да А. Петрашкевіча нязмушана прасочваецца дынаміка яго творчага сталення, мастацкага ўдасканалення, імкненне да жанравай дыферэнцыяцыі. Такім чынам вымалёўваецца цэласная карціна ўзаемадачыненняў паэта з рэдакцыяй.

Нечакана ў “Сваёй пошце” (№ 10 ад 27 лютага 1914 г.) прамільгнула заўсёды чаканае імя: “Пану М. Багдановічу. Заданне Ваша вельмі арыгінальнае, аднак спаўняем”. Інтрыга, што і казаць. Ці “той” гэта Багдановіч? Можа, проста аднафамілец. “Заданне”, ды яшчэ “арыгінальнае”…

Звычайна рэдакцыя “Беларуса” вельмі мабільна рэагавала на запыты чытачоў і аўтараў. У скрупулёзна прагледжаным гэтым нумары газеты нічога адметнага не выявілася.

Гартаем наступны, здвоены № 11–12 ад 20 сакавіка. На першы погляд – нічога адпаведнага тэме. І раптам тэкст, які прытаіўся зусім не на сваім месцы, таму раней і не звярнуў на сябе ўвагу.

У рубрыцы “Што чуваць” традыцыйна змяшчаліся весткі з розных гарадоў Расійскай імперыі. Вось і тут: Вільня, Мінск, Беласток, Варшава, Новачаркаск... З Крэменчуга паведамлялі: “На беразе ракі Дняпра ў канцы лютага нашлі 4 гарматы з 17-га сталецця. Сталі капаць болей і знашлі яшчэ 20 гармат. Капаюць яшчэ”.

І апошняя, зусім не адпаведная гэтай рубрыцы, інфармацыя:

Новая беларуская кніжка “Вянок” – зборнік вершаў Максіма Багдановіча, між каторымі ёсць вершы М. Багдановіча, зразумелыя толькі для вучоных і начытаных людзей.

Кніжка мае 120 стр., каштуець 50 к. Глаўны склад у Беларускай кнігарні: Вільня, Завальная вул., № 7.

Справа ў тым, што тыднёвая каталіцкая газета “Беларус” пазіцыянавалася як выключна некамерцыйнае выданне. Не друкавала ніякай рэкламы, апроч паведамленняў на апошняй старонцы пра свае новыя выданні, а таксама некаторыя мінскія – “Лучынку” і “Саху”. Таму і “заданне” Багдановіча выглядала “арыгінальным”. Але, як не дзіўна, рэдакцыя пайшла насустрач паэту.

Максім Багдановіч раней праявіў клопат пра матэрыяльны бок выдавецкай справы. У лісце да рэдакцыі “Нашай Нівы” ў пачатку 1913 г. ён пісаў:

Што да выдання кніжкі, дык бачу, што яно спыняецца галоўным чынам праз недахват грошы, але ніяк не прыдумаю, як Вам памагчы. Сам я не зарабляю, у бацькі прасіць, дык ён многа даць не можа, бо жыве ад 20-га да 20-га (дата выплаты заробку), да таго ж і вінен шмат каму. Але вось што: калі я ачуняю, дык я паспрабую заняць пад кніжку ў розных сваіх знаёмых грошы. Значыцца, прадасца колькі сот экз. яе, вы мне надашлёце тыя грошы. Другое, Вы мне не шліце аўтарскіх экземпл., я іх куплю і куплю шмат. Калі Вам тыя займы здадуцца прыдатнымі, дык напішыце мне.

У словах М. Багдановіча мы хацелі б акцэнтаваць увагу на наступных момантах: 1) аўтар не сумняваўся ў пакупніцкім поспеху кнігі (збіраўся пазычаць грошы); 2) выдавецкая справа нашаніўцаў знаходзілася ў тагачасным прававым полі (прадугледжваліся аўтарскія асобнікі). Пра тое, як здабываліся грошы на “Вянок”, падрабязна апісаў ва ўспамінах Вацлаў Ластоўскі.

Зробленая знаходка дазваляе гаварыць аб прэцэдэнце ў беларускай літаратуры пачатку ХХ ст. – аўтарскім маркетынгу. Максім Багдановіч, такім чынам, паўстае ў абсалютна невядомай іпастасі – прагматычнай, дзейснай. Перад намі не толькі рэкламны тэкст, але і сціслая аўтахарактарыстыка творчасці.

Можна весці гаворку аб запачаткаванні новага творча-біяграфічнага дыскурсу. У сілавое поле багдановічазнаўчых даследаванняў прыцягваецца не толькі выяўлены факт супрацоўніцтва паэта з віленскай каталіцкай газетай, але і новыя імёны (найперш рэдактар – Баляслаў Пачобка), якія гуртаваліся вакол тыднёвіка “Беларус”. Магчыма, М. Багдановіч звяртаўся з падобнымі просьбамі ў іншыя газеты і часопісы, неабавязкова беларускія…

Уважліва перачытваючы беларускае перыядычнае выданне пачатку ХХ ст., гэтым разам паводле “паэта чыстай красы”, ужо зусім па-іншаму чытаўся дэвіз газеты: “Шкада мне гэтага народу... бо не мае чаго есці (словы Хрыстуса)”. Прыгадваліся словы з “Апокрыфа” М. Багдановіча:

  • ...сказаў Хрыстос: так, жыццё гэтых людзей цяжкое, беднае і прыгнечанае. Чаму ж ты хочаш яшчэ пазбавіць іх красы?
  • ...добра быць коласам; але шчаслівы той, каму дадзена быць васільком. Бо нашто каласы, калі няма васількоў?

Аўтар публікацыі: Мікола Трус.
Крыніца: Звязда

Навіны

Да 125-годдзя з дня нараджэння Юліі Іосіфаўны Бібіла

27 Май 2022

26 мая ў межах святкавання 100-годдзя Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі адбылося мерапрыемства, прысвечанае славутаму беларускаму бібліёграфу Юліі Іосіфаўне Бібіла (1897–1974).

Да 100-годдзя Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Нацыянальная бібліятэка на ХХІІ Узвышаўскіх чытаннях

27 Май 2022

26 мая ў Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва прайшлі ХХІІ Узвышаўскія чытанні “Беларускія пісьменнікі ваеннага пакалення: лёсы і творы”, прымеркаваныя да Года гістарычнай памяці і стагоддзя Дзяржаўнай архіўнай службы Беларусі.

Да 100-годдзя літаб'яднання "Маладняк"

100 рарытэтаў: ад гістарычных кнігазбораў да сучасных арт-кніг

27 Май 2022

26 мая ў музеі кнігі адбылося ўрачыстае адкрыццё выставы “100 рарытэтаў: ад гістарычных кнігазбораў да сучасных арт-кніг”, прысвечанай гісторыі фарміравання фонду Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. У экспазіцыі – найбольш значныя і каштоўныя ўзоры беларускай і сусветнай кніжнай спадчыны, назапашаныя за 100 гадоў.

Кніжныя выстаўкі

Шматлікія ўзоры традыцыйнага народнага мастацтва – у новым выданні “Жывая традыцыя рамёстваў Беларусі”

25 Май 2022

25 мая ў выставачным комплексе Нацыянальнай бібліятэкі, дзе размяшчаецца экспазіцыя “Жывыя крыніцы”, адбылася прэзентацыя кнігі “Жывая традыцыя рамёстваў Беларусі”.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Знаёмства з Банкам звестак аб гісторыка-культурнай спадчыне Рэспублікі Беларусь

25 Май 2022

23 мая на базе Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў у рамках курса “Актуальныя пытанні аховы матэрыяльнай гісторыка-культурнай спадчыны” прайшла лекцыя пра Банк звестак аб гісторыка-культурнай спадчыне.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Фотавыстава “Беларусь: цудоўныя імгненні” адкрылася ў Даўгаўпілсе

24 Май 2022

21 мая да 100-годдзя Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі ў Цэнтры беларускай культуры ў Даўгаўпілсе адбылося адкрыццё фотавыставы “Беларусь: цудоўныя імгненні”, падрыхтаванай бібліятэкай сумесна з тэлеканалам “Беларусь 24”.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Асоба і спадчына Язэпа Пушчы: сучаснае прачытанне

23 Май 2022

20 мая ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі адбыўся круглы стол “Адысея Язэпа Пушчы”, прымеркаваны да 120-годдзя з дня нараджэння беларускага пісьменніка, сябра літаратурнага аб’яднання “Маладняк”.

Да 100-годдзя літаб'яднання "Маладняк"

“Цікава пачытаць”: кніга “Эвристические сказки. Обучение через открытие. Приключения Лисёнка и его друзей”

23 Май 2022

21 мая ў дзіцячым пакоі прайшлі заняткі “Цікава пачытаць” па кнізе Андрэя Караля і Кацярыны Вараб’ёвай “Эвристические сказки. Обучение через открытие. Приключения Лисёнка и его друзей”.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Бібліятэкарам