ГалоўнаяНавіныПраект “Сведкі эпохі: Беларусь на старонках газет 100-гадовай даўніны”
Гісторыі пішуць экслібрысы
Ноч музеяў – 2021: Гістарычны калапс

Пра навіны музейнай справы: агляд беларускіх газет 1916–1922 гг.

Пра навіны музейнай справы: агляд беларускіх газет 1916–1922 гг.
Іншыя навіны

Нацыянальная бібліятэка Беларусі ў Міжнародны дзень музеяў прапануе акунуцца ў атмасферу падзей музейнай справы, пра якія паведамлялася на старонках беларускай прэсы ў першыя гады існавання беларускай дзяржавы.

Першыя агульнадаступныя музеі на тэрыторыі Беларусі з’явіліся ў 2-й палове XIX ст. – у Вільні (цяпер Вільнюс), Магілёве, Віцебску.

Часта асновай музеяў станавіліся калекцыі, сабраныя ў рэзідэнцыях буйных феадалаў, манастырах, навучальных установах.

Калекцыя сельскагаспадарчых і этнаграфічных выданняў лягла ў аснову адкрытага ў 1867 г. музея ў Магілёве.

muzeum_1.jpg
Газета "Могилёвские губернские ведомости"

У вераснёвым нумары газеты “Могилёвские губернские ведомости” захаваўся “Отчет Могилёвского губернского музея за 1916 год”.

В отчетном году Губернским музеем заведывал стат[ский]. сов[етник]. Тележинский. Денежных средств ни откуда не поступало. Вследствие исключительных местных условий[,] связанных с обстоятельствами военного времени[,] музей не открывался и перенесен в другое временное помещение и предметы не распределены по отделам. <…>

Могилёвские губернские ведомости. Официальная часть, 1917, 23 сент., с. 4. 

У 1918 г. Магілёўскі губернскі музей быў аб’яднаны з царкоўна-археалагічным музеем, які быў адкрыты на мяжы стагоддзяў і папаўняўся за кошт археалагічных раскопак. Раскопкі праводзіў Еўдакім Раманавіч Раманаў (1855–1922) – выбітны беларускі і расійскі археолаг, этнограф. У нашы дні яго імя носіць Магілёўскі абласны краязнаўчы музей.

muzeum_2.jpg
Кнігі Е.Р. Раманава з фонду НББ

Пра Царкоўна-археалагічны музей у “Могилёвских губернских ведомостях” часта друкавалі вось такую аб’яву.

muzeum_3.jpg
Аб’ява аб працы Царкоўна-археалагічнага музея

Могилёвские губернские ведомости. Неофициальная часть, 1916, 9 янв., с. 4.

У гісторыі Магілёўскага краязнаўчага музея ёсць і трагічныя старонкі – падчас пажару ваеннага ліхалецця (у самым пачатку Вялікай Айчыннай вайны) калекцыі былі страчаны, у тым ліку і асабліва захоўваемы крыж Еўфрасінні Полацкай.

muzeum_4.jpg
Магілёўскі абласны краязнаўчы музей імя Е.Р. Раманава

А першая экспазіцыя адноўленага пасля вайны музея прыняла наведвальнікаў у 1951 г. – 70 гадоў назад.

Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь вядзе свой пачатак ад Мінскага абласнога музея, заснаванага ў 1919 г.

У газетах 100-гадовай даўніны сустракаюцца цікавыя факты пра яго адкрыццё і папаўненне фонду.

muzeum_8.jpg
Газета "Звезда"

В Минске открыт краевой музей, где собраны различные произведения искусства, старинные вещи и ценные предметы последней эпохи. Фундаментом для музея послужили различные ценности, оставленные бежавшей буржуазией в своих домах и имениях. Число коллекций весьма значительно и она пополняется чуть ли не ежедневно. Коллекции представляют собой большую ценность. Они принадлежат к различным эпохам. Здесь собраны старинные: мебель, фарфор, мрамор, бронза, хрусталь, картины, книги, оружие, ткани и т.д.

Особенное внимание обращено на коллекции, отражающие историю Белоруссии, ее искусство, промышленность и проч.

К сожалению, музей не имеет подходящего помещения и ему приходится ютиться в небольшой квартире на углу Захарьевской и Серпуховской, а часть коллекций хранится в помещении бывшего дворянскоо собрания.

Местная жизнь. Минский краевой музей.
Звезда, 1919, 27 марта, с. 3.

muzeum_5.jpg
Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь

Адкрыўся музей толькі восенню.

<…> У нядзелю, 19 лістапада, адчыняецца Краёвы музэй. <…>

Беларускі краёвы музей.
Савецкая Беларусь, 1922, 18 лістап., с. 2.

Фонды музея пастаянна папаўняліся.

Народным Камісарыятам Асьветы паднята хадайніцтва перад Цэнтрам аб перадачы Гомельскага музэю вабласному музэю Беларусі.

Па Менску. Перадача Гомельскага музея.
Савецкая Беларусь, 1922, 7 кастр., с. 2.

Бел[арускі] музэй атрымаў ад галоўнага музэйнага фонду шмат каштоўных фарфоравых вырабаў.

Па Менску. Папаўненне бел[арускага]. музея.
Савецкая Беларусь, 1922, 13 снеж., с. 4.

У тыя далёкія гады ствараліся і музеі, прысвечаныя пэўнай тэме, напрыклад, Музей наглядных дапаможнікаў у Віцебску, Музей крымінальнага розыску ў Мінску. Працягвалі дзейнічаць і развівацца музеі ў Вільні.

Аб гэтых і іншых падзеях больш падрабязна могуць распавесці газеты тых часоў.


Спіс крыніц:

  1. Церковно-археологический музей : [объявление] // Могилёвские губернские ведомости. Неофициальная часть. –1916. – 9 янв. – С. 4.
  2. Отчет Могилёвского губернского музея за 1916 год // Могилёвские губернские ведомости. Официальная часть. – 1917. – 23 сент. – С. 4.
  3. Музей наглядных пособий // Известия Витебского революционного Совета солдатских и рабочих депутатов. –  1917. – 23 дек. – С. 4. – О создании в Витебске подвижного музея наглядных пособий.
  4. Менскае жыццё. Таварыства ахраны памяткаў польскай старасветчыны // Беларускі шлях. – 1918. – 16 жн. – С. 2.
  5. Менскае жыццё. С б. віленскай выстаўкі // Беларускі шлях. – 1918. – 16 жн. – С. 2.
  6. Деятельность Народного комиссара по Просвещению. Археологическо-этнографический музей // Коммунист.  (Вильня). – 1919. – 10 февр. – С. 4. – Археологические собрания б. Виленского музея, а также собрания, найденные в других учреждениях и имениях, объединяются в один центральный археологическо-этнографический музей.
  7. Деятельность Народного комиссара по Просвещению. Национализация дома Тышкевича // Коммунист. – Вильня. – 1919. – 10 февр. – С. 4. – О национализации дома Тышкевича со всем имуществом под художественный музей.
  8. Деятельность Народного комиссара по Просвещению. Педагогический музей // Коммунист. – Вильня. – 1919. – 10 февр. – С. 4. – Основанный недавно педагогический музей предполагается объединить с литовским и польским в одно общее учреждение для обслуживания школ не только в Вильно, но и в стране. При педагогическом музее учреждается экспериментальная школа и мастерская пособий.
  9. Музей наглядных пособий // Витебский листок. – 1919. – 18 февр. – С. 4. – Губернский отдел народного образования г. Витебска открывает в помещении бывшей духовной семинарии музей наглядных учебных пособий.
  10. Временный Устав Государственного историко-этнографического музея // Коммунист (Вильня). – 1919. – 25 марта. – С. 5.
  11. Постановление Народного Комиссариата просвещения Литвы и Белоруссии. Об организации Историко-Этнографического музея г. Вильны // Коммунист (Вильня). – 1919. – 25 марта. – С. 5.
  12. Местная жизнь. Минский краевой музей // Звезда. – 1919. – 27 марта. – С. 3.
  13. Бядуля, З. Іван Луцкевіч / З. Бядуля // Звон. – 1919. – 8 верас. – С. 4. – Аўтар згадвае дасягненні Івана Луцкевіча як знаўцы археалогіі і мастацтва, стваральніка музея.
  14. Па Менску. Перадача Гомельскага музея // Савецкая Беларусь. – 1922. – 7 кастр. – С. 2. – Пра перадачу Гомельскага музея абласному музею Беларусі.
  15. Беларускі краёвы музей // Савецкая Беларусь. – 1922. – 18 лістап. – С. 2. – Пра адкрыццё 19 лістапада 1922 г. краёвага музея.
  16. Па Менску. Музей угалоўнага розыску // Савецкая Беларусь. – 1922. – 2 снеж. – С. 4. – Пра адкрыццё пры Глаўрозыску музея ўгалоўнага розыску.
  17. Па Менску. Папаўненне бел[арускага]. музея // Савецкая Беларусь. – 1922. – 13 снеж. – С. 4. Пра атрыманне ў фонд каштоўных фарфоравых вырабаў.

Фотаальбом:

  • Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь = Национальный исторический музей Республики Беларусь = National historical of the Republic of Belarus : [кніга-альбом / укладальнікі, аўтары тэксту: Н. Калымага, А. Ладзісаў ; фота: А. Аляксееў, А. Лукашэвіч]. – Мінск : Аляксандр Аляксееў : Алег Лукашэвіч, 2015.– 319 с.

Пазнаёміцца з першакрыніцамі можна пры наведванні Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі ці пры набыцці электроннага выдання "Станаўленне беларускай дзяржаўнасці: па старонках беларускіх газет 1917–1922 г.", у якім на двух дысках размешчаны электронныя копіі 2 400 нумароў газет (амаль 80 найменняў), якія выдаваліся ў 1917–1922 гадах на тэрыторыі сучаснай Беларусі ці за яе межамі, але мелі дачыненне да Беларусі.

Камплект дыскаў “Станаўленне беларускай дзяржаўнасці: па старонках беларускіх газет 1917–1922 гг.” можна набыць па падпісцы або купіць у кіёску, размешчаным на 1-м паверсе каля галоўнага ўвахода. Рэжым работы кіёска адпавядае рэжыму работы бібліятэкі.

Матэрыял падрыхтаваны інфармацыйна-аналітычным аддзелам.

Навіны

У бібліятэцы адбыўся адкрыты дыялог “Моладзь Беларусі: рэаліі і перспектывы”

24 Чэр 2021

24 чэрвеня ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі адбыўся рэспубліканскі адкрыты дыялог “Моладзь Беларусі: рэаліі і перспектывы” з анлайн-падключэннем рэгіёнаў.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Вынікі XXIX Рэспубліканскага конкурсу “Бібліятэка – асяродак нацыянальнай культуры”

24 Чэр 2021

22 чэрвеня 2021 года загадам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь № 97 зацверджаны вынікі XXIX Рэспубліканскага конкурсу “Бібліятэка – асяродак нацыянальнай культуры”.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Сярэдневяковая паэзія, якая абавязкова вам спадабаецца

24 Чэр 2021

Сярэдневякоўе зачароўвае. Пышныя рыцарскія турніры, высакародныя дамы, легенды пра караля Артура, чума, у рэшце рэшт! Антураж больш чым захапляльны, але мы з ім знаёмыя ў асноўным па празаічных творах. А як наконт паэзіі? Сапраўднай сярэдневяковай паэзіі. Апранайцеся ў латы, доблесныя аматары вершаў: сёння мы ўспомнім пра сем неверагодных еўрапейскіх паэтаў і гераічныя эпасы, якія вы палюбіце з першага позірку.

Аўтарскі погляд

Перасоўная выстава “Лясная песня” адкрылася ў Нацыянальнай акадэмічнай бібліятэцы Рэспублікі Казахстан

22 Чэр 2021

Прэзентацыя інфармацыйна-ілюстрацыйнага праекта “Лясная песня” ў горадзе Нур-Султан была прымеркавана да 80-годдзя пачатку Вялікай Айчыннай вайны.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

23 Чэр 2021

«Тэатр, як вядома, мае звычай зацягваць у сябе людзей, як зачараваны лес». Думаецца, праўдзівасць гэтага радка з рамана «Вялікае падарожжа Малой» пацвердзіць аўтарка Алена Папова. Ведаюць яе не толькі як драматурга, чые п'есы ідуць па ўсім свеце, перамагаюць на прэстыжных міжнародных конкурсах, але і як адметнага празаіка. «Таямнічы код прозы Алены Паповай» – гучала ў загалоўку адной з рэцэнзій.

Навіны бібліятэк

22 Чэр 2021

19 чэрвеня 1924 года нарадзіўся беларускі пісьменнік Васіль Быкаў. Большасць твораў, напісаных аўтарам, – аповесці, дзеянне якіх адбываецца ў час Вялікай Айчыннай вайны. У іх паказаны маральны выбар чалавека ў найбольш драматычныя моманты жыцця. Быкаў на свае вочы бачыў вайну, таму так ярка і эмацыянальна яму ўдавалася перадаць увесь цяжар ваенных гадоў. Прапануем вам пяць кніг народнага пісьменніка Беларусі, якія праславілі беларускую літаратуру на ўвесь свет.

Навіны бібліятэк

24 Чэр 2021

Наш сёньняшні госьць – знаны дасьледчык беларускае даўніны Сяргей Тарасаў. Справай усяго яго жыцьця стала вывучэньне гісторыі Полацкага княства. А яго новая кніга «Еўфрасіньня, Офрасіньня, Афрасіньня Полацкая. Яе час, яе Крыж» ужо выклікала вялікі розгалас і нават стала сэнсацыяй для многіх чытачоў.

Навіны бібліятэк

Бібліятэкарам
111