ГалоўнаяНавіныНавіны бібліятэк
Яны звар’яцелі ці што?! Гэта каманда год таму пачала выдаваць друкаваныя часопісы – іх усе адгаворвалі, а ў іх крута атрымліваецца!
Знаёмімся: візітная картка культурнай сталіцы Беларусі – 2020

“Каханне нiчога не просе…”

“Каханне нiчога не просе…”
Іншыя навіны

1928 год. У часопiсе “Узвышша” з’яўляецца новая паэтычная публiкацыя. Над адным з вершаў стаiць прысвячэнне “Р.М.”, а гучыць верш зусiм не ў духу эпохi: гэта любоўная лiрыка…

Каханню нiчога не трэба,
Каханне нiчога не просе, –
Так радуе сiняе неба,
Так цешыць валошка ў калоссi…

Iмя аўтара знаўцам казала шмат… Уладзiмiр Жылка. Ён толькi за два гады да гэтай публiкацыi пераехаў у Савецкую Беларусь з-за мяжы, з Прагi: запрасiлi ў Мiнск на акадэмiчную канферэнцыю па рэформе беларускага правапiсу, i паэт вырашыў застацца.

Напачатку ўсё складвалася добра. Ён працуе ў Iнстытуце беларускай культуры, у газеце “Звязда”, шмат перакладае. А ў 1928-м яго ўжо напоўнiцу крытыкуюць за тое, што “не наблiжаецца да пралетарскай лiтаратуры”. Выключаюць з “Маладняка”, звальняюць са “Звязды”.

Жылку пашанцавала: паэт Язэп Пушча, якога таксама даставала “аглабельная” крытыка, пераязджаў у Ленiнград i прапанаваў сваё месца выкладчыка лiтаратуры ў Мiнскiм музычным тэхнiкуме.

Там i пачалася гiсторыя, у вынiку якой узнiк верш.

Уладзiмiр Жылка быў рамантык i ў душы, i знешне. Высокi, з тонкiмi рысамi i яснымi сiнiмi вачыма. А смяротная хвароба надавала асаблiвы сумны арэол… Паэт хварэў, i вельмi цяжка, на сухоты. Але не развiтваўся з марай аб сапраўдным каханнi. I вось у музычным тэхнiкуме ён i напаткаў сваю, як верыў, адзiную – студэнтку Рыму Маневiч. Менавiта ёй i прысвечаны верш. Уладзiмiр Жылка паведамляе знаёмай: “Ведаеш, я закахаўся ўжо месяцаў са тры, i, здаецца, па самюськiя вушы. Яна маленькая, рыжая i злюшчая, язычлiвая. Мяне кахае”.

Уладзiмiр i Рыма ўзялi шлюб. Дачку, якая нарадзiлася, назвалi Беатрычэ. Як у Дантэ. Жылка, шчаслiвы, складае калыханкi для маленькай Атачкi…

А потым пачалася фальсiфiкаваная справа Саюза вызвалення Беларусi.

Уладзiмiра Жылку арыштоўваюць адным з першых, улетку 1930-га, калi яны з жонкаю былi на лецiшчы пад Мiнскам з маленькаю дачкою.

Але паэт настолькi хворы, што праз нейкi час яго адпускаюць дадому… Аднак памерцi ва ўласным ложку не далi: адправiлi ў высылку ва Уржум.

Uladzimir-i-Ryma.jpg

Уладзiмiр Жылка з 19-гадовай жонкай Рымай Маневiч. 1929 год

А што ж тая, якой прысвечаныя радкi:

Каханая, любая, квеце!
Ў палоне вясёлае долi
Ёсць песняй аб кiм летуцецi,
I сэрцу даволi, даволi…?

Праз год Рыма прыехала да мужа ў высылку. Але дружнага жыцця не атрымалася. Як пiша Уладзiмiр Калеснiк: “Жылка, як гавораць пагалоскi, паехаў у Вятку хадайнiчаць аб дазволе на пераезд у Крым, прастудзiўся i праляжаў там два месяцы ў бальнiцы. Калi вярнуўся, пачуў благiя перасуды пра паводзiны жонкi, загаварыла ўроджаная жылкава сумленнасць, вернасць, i Рыма Маневiч пасля сямейнай сцэны выехала ў Ленiнград, дзе жыў, прайшоўшы «перавыхаванне» працай, яе бацька, нядаўнi гомельскi нэпман, а цяпер партовы грузчык”.

Рыма падала на развод.

Паэт часта ўспамiнаў сваю маленькую дачку Атачку i да самай смерцi ў 1933 годзе хаваў яе цацку-бразготку i пасмачку яе валасоў, перавязаную стужкай.

Знаёмыя па высылцы абмяркоўвалi: як магла Рыма Маркаўна пакiнуць такога цудоўнага чалавека, ды яшчэ ў такую цяжкую хвiлiну?

Беатрычэ выхоўвала бабуля, экзатычнае iмя змянiлi на Наталлю.

У 1960 годзе Уладзiмiра Жылку рэабiлiтавалi.

Што ж, у гiсторыi лiтаратуры такое бывае: каханне не вытрымала выпрабавання часам, але народжаныя iм радкi сталi вечнымi.

I сэрца бясхмарнае ясней
Схiляецца постаццю спелай,
Хоць сэрца яшчэ было б шчасней,
Каб дбацi аб кiм яно мела.


Беларуская літаратурная спадчына. Часопісы 1919–1939 гг.
На хвалі часу, у плыні жыцця

Аўтар публікацыі: Людміла Рублеўская.
Крыніца: СБ – Беларусь сегодня

Навіны

5 Ліп 2020

Чалавек рэдка бывае задаволены эпохай, у якой яму выпадае нарадзіцца, і схільны рамантызаваць мінулае. Зразумела, мала хто жадае жыць падчас вайны, змены грамадскага ладу ці быць сведкам прыродных катастроф. Аднак падобныя стрэсавыя сітуацыі спрыяюць актывізацыі чалавечага патэнцыялу, пераацэнцы каштоўнасцей і з’яўленню геніяў – асоб, якія закліканы даць свету надзею, арыенціры для будучыні, растлумачыць сутнасць рэчаў і ісці сваім прароцкім шляхам, часта насуперак акружэнню. Іх імёнамі потым, праз шмат гадоў ці нават праз стагоддзі, называюць гарадскія вуліцы і плошчы.

Навіны бібліятэк

Нацыянальная бібліятэка афарбавалася ў колеры канадскага флага

2 Ліп 2020

1 ліпеня Дзень Незалежнасці адзначае Канада. З нагоды нацыянальнага свята паўночнаамерыканскай краіны на вонкавым электронным светлавым табло Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі з’явіўся бела-чырвоны сцяг з кляновым лістом – сімвалам Канады. Акцыя прайшла па ініцыятыве Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Больш за 4 тыс. нумароў беларускіх часопісаў міжваеннага перыяду сталі даступны анлайн

2 Ліп 2020

Нацыянальная бібліятэка Беларусі працягвае адкрываць анлайн свае фонды. Напярэдадні Дня Незалежнасці Рэспублікі Беларусь паўнатэкставая электронная калекцыя “Беларуская літаратурная спадчына. Часопісы 1919–1939 гг.” папоўнілася новымі выданнямі.

Бібліятэка анлайн

Рабі, як не робіць ніхто”: колькі непаслядоўных думак пра аповесць Караткевіча

6 Ліп 2020

Творы класікаў занадта часта расцягваюць на цытаты на паштоўкі ды цішоткі, не чытаючы пры гэтым сам тэкст  у ягонай унутранай суладнасці. Чаму варта сёння ж перачытаць “Ладдзю Роспачы” Караткевіча і як прыгоды Гервасіяй Вылівахіа спрыялі станаўленню беларускага фэнтэзі – давайце разбірацца.

Блог прафесійнага чытача

111